ABD idaresi, İngiltere, Fransa ve Almanya’nın, nükleer muahedeye uymadığı gerekçesiyle İran’a Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarının tekrar getirilmesi için BM Güvenlik Kurulu’na (BMGK) yaptığı başvuruyu memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, E3 ülkeleri olarak bilinen İngiltere, Fransa ve Almanya’nın BMGK’ye yaptığı İran müracaatına takviye verdiklerini belirtti.
Rubio, yaptığı yazılı açıklamada, E3 ülkelerinin, İran’ın ilgili muahede unsurlarına uymadığını açıkça tespit ederek BMGK nezdinde mevzuyu gündeme taşıdıklarını ve ABD olarak kendilerinin de bu sürece takviye verdiklerini tabir etti.
İngiltere, Fransa ve Almanya’dan oluşan E3 ülkeleri, İran’a BM yaptırımlarını getirebilme imkanına sahip “snapback” düzeneğinin işletilmesi için BMGK’ye başvurmuştu.
BM yaptırımları nasıl geri getirilir?
Nükleer muahedeyi destekleyen 2231 sayılı BMGK kararına nazaran, muahedeye “katılan” rastgele bir devlet, İran’ın muahedeye kıymetli ölçüde uymadığını düşünmesi halinde Güvenlik Kurulu’na şikayette bulunabiliyor. Bahis BMGK’ye ulaştığında, 30 günlük bir süreç başlayacak.
Bu süreçte BMGK’nin İran’a yönelik yaptırımların kaldırılmasının devamı için yeni bir karar alması gerekecek. Bu kararın da BMGK daimi üyeleri Rusya, Çin, ABD, Fransa ve İngiltere tarafından veto edilmemesi gerekiyor.
Bu karar vaktinde kabul edilmezse, 2015’teki mutabakat kapsamında kaldırılan BM yaptırımları otomatik olarak yine yürürlüğe girecek. Kurulda diğer bir oylamaya gerek duyulmuyor.
Hangi BM yaptırımları geri dönebilir?
Mekanizmanın devreye girmesiyle 2006-2010 yıllarında İran’a karşı çıkarılan 1696, 1737, 1747, 1803, 1835 ve 1929 sayılı kararlar yine geçerlilik kazanacak.
Bu durumda geri getirilecek yaptırımlar ortasında silah ambargosunun tekrar yürürlüğe girmesi, İran’ın nükleer başlık taşıma kapasitesine sahip füze geliştirmesinin yasaklanması ve yüzlerce kişi ile kuruluşa yönelik mali kısıtlamalar ve seyahat kısıtlamaları yer alıyor.
